Kan Grupları ve Uyumluluk Tablosu: Kim Kime Kan Verebilir?

Kan grupları, alyuvarların yüzeyindeki antijenlere göre sınıflandırılır. En yaygın kullanılan sistem ABO sistemi (A, B, AB, 0) ve Rh faktörüdür (pozitif/negatif). Bu iki sistemin birleşimiyle 8 temel kan grubu ortaya çıkar: A+, A-, B+, B-, AB+, AB-, 0+ ve 0-.

Temel uyumluluk kuralları

Transfüzyonda temel kural, alıcının bağışıklık sisteminin verilen kandaki antijenleri yabancı olarak algılamamasıdır. Buna göre:

• 0 Rh- genel vericidir: acil durumlarda herkese alyuvar verebilir, ancak yalnızca 0 Rh- kan alabilir.
• AB Rh+ genel alıcıdır: herkesten alyuvar alabilir, ancak yalnızca AB Rh+ kişilere verebilir.
• A grubu, A ve AB gruplarına; B grubu, B ve AB gruplarına verebilir.
• Rh negatif kan, hem Rh negatif hem Rh pozitif alıcıya verilebilir; Rh pozitif kan yalnızca Rh pozitif alıcıya verilebilir.

Uyumluluk tablosu (alyuvar bağışı)

• 0- → herkese verebilir; yalnız 0-'den alabilir.
• 0+ → 0+, A+, B+, AB+ gruplarına verebilir; 0- ve 0+'dan alabilir.
• A- → A-, A+, AB-, AB+ gruplarına verebilir; 0- ve A-'den alabilir.
• A+ → A+ ve AB+ gruplarına verebilir; 0-, 0+, A-, A+'dan alabilir.
• B- → B-, B+, AB-, AB+ gruplarına verebilir; 0- ve B-'den alabilir.
• B+ → B+ ve AB+ gruplarına verebilir; 0-, 0+, B-, B+'dan alabilir.
• AB- → AB- ve AB+ gruplarına verebilir; tüm Rh negatif gruplardan alabilir.
• AB+ → yalnız AB+'ya verebilir; herkesten alabilir.

Neden yine de aynı grup tercih edilir?

Genel verici/alıcı kuralları acil durumlar içindir. Rutin transfüzyonlarda hastaya mümkün olduğunca birebir aynı kan grubu verilir; çünkü plazmadaki antikorlar ve alt gruplar da hesaba katılmalıdır. Transfüzyon öncesinde mutlaka çapraz karşılaştırma (cross-match) testi yapılır.

Kendi kan grubunuzu bilmek, acil bir durumda hem size hem çevrenizdekilere zaman kazandırır. Kan grubunuzu bilmiyorsanız, bir kan bağışı sırasında ücretsiz olarak öğrenebilirsiniz.